Romeo Neuteboom Spijker, projectleider bij de afdeling Projecten van Waterschap Veluwe, vertelt op TV Gelderland, in de uitzending van Buitengewoon, over de herstel van visverbindingen.
Romeo gaat in het fimpje op zoek naar onder andere de marmergrondel, één van de exoten die in de IJssel zitten en op het punt staan de Veluwse beken en sprengen op te zwemmen. Als waterschap gaan we eerst kijken wat het effect zal zijn van dit soort, voordat we de hele Veluwe opstellen, dat we verbindingen maken met de IJssel. Op dit moment zitten er heel veel Amerikaanse rivierenkreeften, ook een exoot.
Ik ben Romeo Neuteboom Spijker. Ik ben projectleider bij Waterschap Veluwe. Met mijn werk heb heel veel te maken met het herstel van visverbindingen.
Ik ben op zoek naar de marmergrondel. Eén van de exoten die in de IJssel zitten en op het punt staan om de Veluwse beken en sprengen op te zwemmen. Als waterschap gaan we eerst eens kijken wat het effect van dit soort kan zijn, voordat we de hele Veluwe openstellen, dat we zeg maar verbindingen maken met de IJssel. Ik ga nu eens kijken wat er zit. Op dit moment zit er heel veel Amerikaanse rivierkreeft, ook een exoot.
De aanleg van nieuwe natuurverbindingen over land en water is heel belangrijk voor de soorten diversiteit. Eigenlijk dat we daar veel natuurlijke soorten weer terug krijgen, dat ze op allerlei plekken kunnen komen, dat ze een groot leefgebied krijgen. Waterschap Veluwe is daar ook heel actief mee de laatste jaren, door allerlei visverbindingen weer te herstellen. Dat doen we dus door bij stuwen en gemalen er voor zorgen dat vissen weer kunnen doorzwemmen, door het beheer en onderhoud daar op af te stemmen, en ook te zorgen dat de leefgebied in orde zijn, dat vissen zich daar weer thuis voelen.
Een aparte soort, een aparte exoot die we hier in het water aantreffen, dat zijn deze rivierkreeften. Het zijn dan wel geen vissen, maar je komt ze toch heel veel tegen. Ze zijn hier terecht gekomen denk ik via de aquariumhandel. Mensen toch op die manier als huisdiertje hebben binnengehaald. Ze zijn in het milieu terechtgekomen en ze kunnen zich heel goed handhaven. Ze komen, in ieder geval de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft, dat zijn deze twee donkere, uit Noord Amerika.
Volgens mij is deze middelste een marmerkreeft. Hij heeft net iets andere tekening, ziet er net iets anders uit, de scharen zijn anders. Dat zal ik nog even moeten opzoeken.
Familie van deze kreeften hebben in Midden Nederland een heel meer kaal gevreten en is het hele ecosysteem daar op de kop gezet, voor vissen en vogels noem maar op. Van deze wordt verwacht dat ze een schadelijke ziekte bij zich hebben voor de Europese rivierkreeft.
Exoten kunnen heel gevaarlijk zijn voor de inheemse soorten, dus de soorten die hier thuis horen. Ze kunnen allerlei ziektes met zich meebrengen. Ze kunnen soorten opeten, dus predatie. Ze kunnen kruisen dus met de bestaande soorten. Daarnaast kunnen ze natuurlijk allerlei economische schades veroorzaken voor land- en tuinbouw. Daarnaast kunnen ze risico's zijn of geven voor de volksgezondheid.
Nee, hier niet. De marmergrondel is exoot en een exoot is eigenlijk een vis die met behulp van de mens in Nederland is terechtgekomen en die hier eigenlijk niet hoort. Het is een exoot omdat die hier is terecht gekomen door de Main-Donaukanaal, wat is 1992 eigenlijk is opengesteld, waardoor een visverbinding is ontstaan door de Donau met hun eigen vissen en dat van de Rijn. Dus toen kregen we eigenlijk nieuwe vissoorten in de Rijn. Naast de marmergrondel zijn dat er nog veel meer. En die marmergrondel staat op de zwarte lijst omdat hij zich heel goed thuis voelt hier. Hij kan voor nakomelingen zorgen en dus explosief zijn. Dat is net iets wat wij niet willen. Maar zo te zien zit die hier nog niet.
De aanwezigheid van de exoot zal je als een succes kunnen zien, nou de waterkwaliteit is op orde en er zijn allerlei vismigratiemogelijkheid dat ook die exoten, die we liever niet willen hebben, dat die er toch kunnen komen. Geeft ook meteen te denken dat je een aantal exoten wilt je er juist niet hebben, dus dat je daar goed over nadenkt. Waterschap Veluwe heeft nu ook een nota visbeleid, waarin goed staat dat bij elk herstel van vismigratie wat we willen doen, dat we van te voren heel goed een visanalyse maken, een hele brede analyse, om te kijken is het verantwoord om het te doen. Dus wegen de risico's op tegen de pluspunten.
Het werk wat ik hier doe, visstandbemonstering, is één van de belangrijke dingen om in beeld te brengen waar die exoten nou precies zitten. En begin volgend jaar kunt u straks alles nalezen in de Gelderse visatlas. Daar staan alle vissen in Gelderland in, ze zijn dan in kaart gebracht. En, ja wat u er zelf aan kan doen is natuurlijk het allerbelangrijkste en dat is vooral geen siervissen en -planten kopen en zeker niet in de natuur uit te zetten.
