De Veluwe heeft sinds 2010 een waterkrachtcentrale die is gebouwd in opdracht van het waterschap. Het vallende water naast de oude Hezenbergerstuw tussen Hattem en Wapenveld brengt nu een vijzel (draairad) in beweging. Door de draaibewegingen wordt electriciteit opgewekt. De bouw van de centrale is een innovatieve investering die zichzelf terug verdient en een bijdrage levert aan duurzame ontwikkeling.
Waterschap Veluwe moest wegens ouderdom en slijtage de Hezenbergerstuw aan het Apeldoorns Kanaal tussen Hattem en Wapenveld flink opknappen. Omdat bij deze stuw het water circa 2,5 meter naar beneden valt (vanuit het Apeldoorns kanaal de Grift in), ontstond het idee om de waterkracht te gebruiken voor het opwekken van stroom. Daarom liet het waterschap een waterkrachtcentrale bouwen pal naast de gerenoveerde stuw. Locatiekaart (Afbeelding) (2,9 Mb).
Normaal wordt een vijzel in het waterbeheer gebruikt om water te verplaatsen van laag naar hoog. Dit kost stroom. Bij de Hezenbergerstuw werkt dit andersom: het vallende water drijft de vijzel aan en met een generator wordt energie opgewekt. De vijzel die wordt gebouwd kan net zoveel energie leveren als het gemiddelde jaarlijks energieverbruik van 43 huishoudens (gemiddeld 150 MWh per jaar). Bouwtekening (Afbeelding) (127 kB).
Met de bouw van de waterkrachtcentrale levert Waterschap Veluwe een bijdrage aan duurzaamheid (opwekken groene stroom) en innovatie. De opgewekte stroom wordt teruggeleverd aan het energiebedrijf waardoor de gemaakte kosten in de tijd worden terugverdiend.
In Nederland speelt waterkracht nu nog een kleine rol, maar Rijkswaterstaat berekende dat waterkracht aan 10 procent van de elektriciteitsvraag in Nederland kan voldoen. De waterkrachtcentrale Hezenbergerstuw levert daaraan een zeer concrete bijdrage.
De bouw van de waterkrachtcentrale zou weleens trendsettend kunnen zijn en biedt de regio perspectieven. Want al bij een verval van water van 0,5 meter kan tegenwoordig stroom worden opgewekt. Dat biedt kansen, zeker voor de flanken van de Veluwe die zich kenmerken door reliëfverschillen.
In de afgelopen eeuwen maakten bewoners van de Veluwe ook veel gebruik van energie uit waterkracht. Het glooiende landschap van de Veluwe bood daartoe altijd al mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan de vele oude papier- en kopermolens langs de Veluwse beken. In die zin past de nieuwe waterkrachtcentrale in een rijke regionale traditie.
