Beekherstel bovenloop Eerbeekse Beek

Beekherstel is nodig om meer beekwater door de Eerbeekse Beek/Coldenhovense Beek te laten stromen, zodat het ook in de kern van Eerbeek terecht komt. Ook de ecologische en cultuurhistorische waarden verbeteren hiermee aanzienlijk.

Wat

Het beekherstel bestaat tot eind 2010 uit fase 1 en fase 2.

Fase 1: herstel van de Coldenhovense Beek vanaf de sprengkoppen tot Papierfabriek Coldenhove.

• begin 2009 zijn bomen gekapt om beter bij de beek te kunnen komen, hierdoor verbeterde tevens het zicht op de beek;
• beek opschonen (zand en slib verwijderen), hierdoor ontstaat een betere stroming;
• beek versmallen naar de oorspronkelijk breedte (1 meter); 
• verwijderen oude en plaatsen nieuwe beschoeiing (palenrijen/palen met schotten) over circa 1.800 meter;
• langs delen (1.000 meter) van de beek rasters plaatsen waardoor wilde zwijnen de beek niet langer overhoop kunnen halen;
• duikers vervangen en frontmuurtjes plaatsen bij Dieperinksbruggetje;
• benedenstrooms van de Boshoffweg delen (700 meter) belemen om sterk wegzakken van beekwater te voorkomen. 

Fase 2: herstel van de Coldenhovense Beek/Huiskampbeek ter hoogte van Papierfabriek Coldenhove.

• beek weer boven de grond brengen en om de papierfabriek heen leggen. Hiermee wordt dit deel van de beek passeerbaar voor vissen, is de beek beter te beheren, wordt het risico op vervuiling door de papierfabriek weggenomen en wordt de beek weer zichtbaar. De beek krijgt een aantrekkelijk aanzicht doordat de watervoerendheid verbetert en er meer stroming ontstaat.
• verplaatsen blusvijver.

Te weinig water in sprengkop

Plannen

Klik hier (pdf) voor het Groot Onderhoudsplan.

Planning fase 1

Veel werkzaamheden zijn al uitgevoerd in het bosgebied ten westen van Eerbeek. Ongeveer een kilometer beek is ontdaan van overtollig slib en zand, er is een nieuwe beschoeiing aangelegd en er stroomt inmiddels al weer water door dit deel van de beek. Ook is er een wildraster aangelegd, zodat wilde zwijnen niet meer in de herstelde beek kunnen ravotten. Er is daarentegen een zoelplaats aangelegd, zodat de zwijnen toch bij water kunnen. Ook wordt het Dieperingksbruggetje opgeknapt. Er komen fraaie frontmuren, waarop wandelaars kunnen zitten en genieten van de herstelde beek.

Halverwege december is het zo dat er nog 400 meter beekherstel uitgevoerd moet worden. De verwachting is dat de aannemer in februari 2010 klaar is met fase 1. De bovenloop is dan helemaal hersteld en er stroomt weer genoeg water naar de kern van Eerbeek. De ecologische situatie is dan ook sterk verbeterd. De totale kosten van fase 1 bedragen ongeveer € 550.000,--. Provincie Gelderland, Papierfabriek Coldenhove, gemeente Brummen en Waterschap Veluwe werken samen aan dit project en betalen het ook samen.  

Op fase 1 volgt fase 2. De beek wordt dan weer boven de grond gebracht en om de papierfabriek geleid. De beek is op deze locatie dan ook vispasseerbaar en risico's op vervuiling door de fabriek zijn aanzienlijk verminderd. Over fase 2 is volgend jaar meer bekend.

Waar

De Eerbeekse Beek ligt in de gemeente Brummen. Klik hier (pdf)  om een kaart te bekijken.

Waarom

Het hydrologische knelpunt is de lage stroomsnelheid. Hierdoor is er een te beperkte afvoer van water richting de kern van Eerbeek. De sprengkoppen tot aan de Boshoffweg bepalen grotendeels de waterafvoer van de bovenloop tot deze kern. In dat traject is de beek drainerend, dat houdt in dat de beek zich vult met water vanuit het grondwater. Omdat er te veel zand en slib in de beek ligt, stroomt er de laatste jaren te weinig water door de beek.


links het oude dichtgeslibde profiel, rechts het nieuwe profiel met beschoeiing.

Doordat de beek op veel punten te breed is en er enkele stuwende elementen in de beek liggen, is de stroomsnelheid te laag. Dit werkt slibophoping in de hand, waardoor er ook beekwater wegstroomt in het bosgebied vlak voor de papierfabriek. Door de lage waterafvoer en stroomsnelheid is er ook weinig zuurstof in de beek. Vissen hebben hier last van. De beek kent daarnaast te weinig variatie in bodemsubstraat (zand, slib en grind) en watervegetatie.

Flora en fauna

Tijdens de uitvoering van onze werkzaamheden houdt het waterschap veel rekening met de aanwezige planten en dieren. Onderzocht is welke soorten voorkomen en hoe hiermee om te gaan tijdens de uitvoering. Zo is onder andere dubbelloof (varen) en mijtertje (paddenstoel) aangetroffen. Ook kunnen diverse vogelsoorten en reptielen voorkomen. Waterschap Veluwe werkt geheel volgens een eigen gedragscode Flora- en faunawet. Dat betekent dat er in het broedseizoen (15 maart - 15 juli) geen werkzaamheden in het bos worden uitgevoerd en bijzondere planten worden verplaatst.

Bijzonderheden

Rond de Eerbeekse Beek spe(e)l(d)en recent projecten die de waterhuishoudkundige, ecologische en cultuurhistorische waarde van de beek en de omgeving versterken. Voorbeelden daarvan zijn:

• Gerestaureerde Oliemolen;
• Waterplan Brummen;
• Hydrologisch onderzoek Huis te Eerbeek;
• Vitens onttrekt water uit een dieper watervoerend pakket. Sprengkoppen ontvangen hierdoor meer water, waardoor de stroomsnelheid toeneemt.

Financiën

De totale kosten van fase 1 en 2 bedragen 1.375.000 euro. Provincie Gelderland subsidieert het project voor 68%. Papierfabriek Coldenhove en gemeente Brummen financieren ook elk een deel.

Samenwerking

De maatregelen worden uitgevoerd op eigendommen van derden. Tijdens de planvorming en voorbereiding van de uitvoering is goed gecommuniceerd met de direct betrokkenen, waaronder ook de organisaties:

• provincie Gelderland;
• gemeente Brummen;
• Stichting tot behoud van de Veluwse sprengen en beken;
• landgoed Grootmoeshul;
• Landal GreenParks;
• papierfabriek Coldenhove;
• enkele aanwonenden en grondgebruikers;
• Rotary en Lions.

Beek weer in het zicht

Foto's en film

Hier vindt u meer foto’s van de Eerbeekse Beek. Klik hier voor het filmpje.

Publiciteit

• de Stentor 'Hersteloperatie Eerbeekse Beek gaat beginnen' (11 augustus 2009)
• de Stentor 'Papierfabriek: Nu geen geld omleiding beek' (16 april 2009);
• de Stentor 'Lochem, Eerbeek en Warnsveld profiteren van subsidiepot Gelderland' (7 april 2009);
• de Stentor 'Waterschap in de startblokken voor eerste fase herstel Eerbeekse Beek' (6 maart 2009).